नेपाल सरकार

कृषि, भूमि व्यवस्था तथा सहकारी मन्त्रालय

कृषि विभाग

व्यवसायीक किट विकास निर्देशनालय

हरिहरभवन, ललितपुर


सूचना तथा समाचार

मौरीपालन विकास कार्यक्रम

पृष्ठभूमि

नेपालमा धेरै पहिले देखिदै परम्परागत रुपमा मौरीपालन गरिंदै आएको भएतापनि यसबाट खासै आयआर्जन हुन सकेको थिएन । विगत केही बर्षदेखि मौरीपालनले ब्यावसायिक रुप लिएर मह एवं मौरीजन्य उत्पादनमा वृद्धि भई विदेशमा समेत निकासी भएर आयआर्जनको राम्रो श्रोत भएको छ । नेपालको बनजंगल र विविध बाली प्रणालीलाई हेर्दा मौरीपालन ब्यवसाय फस्टाउन सक्ने प्रशस्त सम्भावना देखिन्छ ।

 

दीर्घकालीन अवधारणा

·        मौरीजन्य उत्पादनको गुणात्मक र परिमाणात्मक वृद्धि गरी मौरीजन्य उद्योग स्थापना गरी रोजगारीको अवसर श्रृर्जना गर्ने ।

·        मह र मौरीजन्य उत्पादन विदेशमा निर्यात गरी देशको आर्थिक उन्‍नतिमा टेवा पुर्‍याउने ।

उद्देश्य

·        मौरीजन्य उपजहरुमा परिमाणात्मक एवं गुणात्मक बृद्धि ल्याउने ।

·        परागसेचनको माध्यामबाट कृषिजन्य उत्पादन बृद्धि गर्नमा सहयोग पुर्‍याउने ।

·        जनमानसमा जनचेतना बढाई महसेवनमा बृद्धि ल्याउने ।

·        युवाहरुलाई आकर्षित गराउन मौरीपालन व्यवसाय संचालन गर्ने गरी युवा लक्षित कार्यक्रम संचालन गरिने छ ।

रणनीति

·        पहाडमा एपिस सेराना र तराई/भित्री मधेशमा एपिस मेलिफेरा जातका मौरीको विकास र विस्तार गर्ने ।

·        मौरी पकेटक्षेत्र छनौट गर्दा उपयुक्त बाली प्रणाली, फलफूल बगैंचा, चरणक्षेत्र आदिसंग आवद्ध गर्दै लैजाने ।

·        महको पौष्टिक महत्व बारे जनचेतना अभिवैद्धि गराई, जनमानसमा महप्रतिको आकर्षण बढाई उत्पादित तथा उपभोगमा संलग्नता बढाउने ।

नीति तथा कार्यनीति

·        एपिस सेराना तथा एपिस मेलिफेरा मौरीको क्षेत्र निर्धारण गरिए अनुरुप विकास विस्तार तथा व्यावसायिकरण गर्दै लगिनेछ ।

·        खाद्य प्रविधि तथा गुणस्तर नियन्त्रण विभागको समन्वयमा उत्पादित महको गुणस्तर निर्धारणको लागि गुणस्तरमापन गर्ने साधन समपन्‍न प्रयोगशालाको विकास गरिनेछ ।

·        मौरी श्रोत विकास कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिईनेछ । कृषकबाट कृषकमा प्रविधि हस्तान्तरण ।

·        कृषक/प्राविधिकलाई दक्ष बनाउन अध्ययन, तालिम, भ्रमणको व्यवस्था गरिनेछ ।

·        उपयुक्त क्षेत्रमा मौरी गोला स्थानान्तरण गरिनेछ ।

·        मौरीजन्य उद्योग, मह प्रशोधन यन्त्र आदि स्थापना गर्न आवश्यकता र औचित्यता हेरी प्राविधक/आर्थिक सहयोग प्रदान गरिनेछ ।

·        एपिस सेराना मौरीको गुणस्तरीय रानु उत्पादन तथा वितरण गरी मौरी घार मजबुत राख्‍नुका साथै उत्पादनमा समेत वृद्धि गर्न सघाउन पुर्‍याइनेछ ।